كه بوقت معاينه بود سودى نكند ، چنان كه ربّ العزّة گفت : فَلَمْ يَكُ يَنْفَعُهُمْ إِيمانُهُمْ لَمَّا رَأَوْا بَأْسَنا . قال ابن عباس : لا يموت يهودىّ و لا صاحب كتاب حتّى يؤمن بعيسى ، و ان احترق او غرق او سقط عليه جدار او اكله السّبع . عكرمه گفت : ابن عباس را امتحان كردند ، گفتند : اگر از بالا به زير افتد ، و هلاك شود ، ايمان چگونه آرد ؟ گفت : در هوا آن كلمه بگويد . گفتند : و اگر او را گردن بزنند چون ايمان آرد ؟ گفت : زبان به آن ميگرداند چندان كه تواند . محمد بن على بن الحنفية گفت : كسى كه جهود باشد بوقت مرگ وى فريشتگان آيند ، و بر روى و بر قفاى وى ميزنند ، و ميگويند : اى عدوّ اللَّه ! نه عيسى پيغامبر به تو آمد و تو او را دروغ‌زن گرفتى ؟ آن جهود گويد : آمنت انّه عبد نبىّ . اين بگويد ، لكن سود ندارد ، و ايمان به اين وقت به كار نيايد . و همچنين ترسا را گويند : اى عدوّ اللَّه ! اتاك عيسى نبيّا ، فكذبت به ، و زعمت انّه اللَّه او ابنه ؟ ترسا ايمان آرد و گويد : انّه عبد اللَّه و رسوله ، لكن به كار نيايد و سود ندارد . و قيل : « ليؤمننّ به » يعود الى محمد ( ص ) ، و « قبل موته » يعود الى الكتابىّ ، و قيل : الأوّل يعود الى اللَّه سبحانه ، و الثّاني الى الكتابىّ ، و الصّحيح ما سبق ، اذ ليس فى الآية الّا ذكر عيسى ( ع ) . وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً - على ان قد بلّغ الرّسالة ، و اقرّ بالعبوديّة على نفسه . فَبِظُلْمٍ - اى فبظلم طائفة ، مِنَ الَّذِينَ هادُوا - اين ظلم آن است كه نقض پيمان كردند ، و بآيات خداى كافر شدند . ربّ العزّة ايشان را به آن ظلم و به آن بغى عقوبت كرد ، و چيزهاى حلال بر ايشان حرام كرد ، و اين تحريم آنجا است كه گفت : وَ عَلَى الَّذِينَ هادُوا حَرَّمْنا كُلَّ ذِي ظُفُرٍ الآية . و درين آيت تقديم و تأخير است ، و نظم آيت اينست : فبظلم من الّذين هادوا و بصدّهم عن سبيل اللَّه و أخذهم الرّبوا و أكلهم اموال النّاس بالباطل حرّمنا عليهم طيّبات احلّت لهم ، عقوبة لهم . ميگويد :